جستجو بر اساس تاريخ مطلب
 مطالب پیشنهادی
 با کمک محلول آب و نمک، برای خود کریستال بسازید
با کمک محلول آب و نمک، برای خود کریستال بسازیدمشاهده‌ي علمي
آیا می دانید که شما می توانید در خانه برای خودتان کریستال بسازید؟ بله می توانید و این کار بسیار ساده است! کریستال‌ها یک ساختار هندسی مشخص دارند و اگر این ساختار رعایت شود کریستال‌هایی که درست می کنید با زاویه‌های عمودی و اندازه‌های مختلف و با سطوح صیقلی خواهند بود.
مشاهده علمي ۱۰۵
مشاهده‌ی قبلی: اتش بازي کيهاني   مشاهده‌ی بعدی: چگونه تخم مرغ روی آب شناور می‌ماند؟


 

 

مفاهیم کلیدی: کریستال، محلول اشباع، تبخیر

 



پیش زمینه:
نمک آشپزخانه از تعداد زیادی کریستال بسیار کوچک تشکیل شده است. زمانی که این کریستال‌های نمک را در آب می ریزید، حل می‌شوند و ساختار کریستالی خود را از دست می دهند. با تبخیر آب، کریستال های نمک دوباره شکل می گیرند. در علم بلور شناسی به این کریستال‌ها مکعبی گفته می شود. این شکل مکعبی کریستال‌ها حاصل نحوه‌ی کنار هم قرار گرفتن اتم ها در کنار هم است، همان طور که شکل تعداد زیادی پرتقال در یک جا، حاصل نحوه ی قرارگرفتن تک تک پرتقال‌ها کنار هم است.
کریستال‌هایی که در اینجا می سازید بسیار زیبا خواهد بود. نکته کلیدی در ساختن این بلور های زیبا، تبخیر سریع و استفاده از مقداری نخ است.
 



مواد و وسایل مورد نیاز:
یک چهارم فنجان نمک
یک فنجان آب
حدود 3 فوت نخ
یک قابلمه (هنگام استفاده از اشیای داغ و اجاق گاز حتماً از یک بزرگتر کمک بگیرید.)
قاشق برای هم زدن
یک فنجان یا شیشه‌ی کوچک ( باید حداقل 5 اینچ ارتفاع داشته باشد و قابلیت جوشاندن آب را نیز داشته باشد)
رنگ خوراکی (اختیاری)
یک سینی یا بشقاب برای نگه داشتن فنجان ها
روزنامه یا حوله برای قرار دادن زیر وسیله ها (اختیاری)

 

آماده سازی:
نخ را در اندازه های 5 اینچی ببرید. شش یا هفت تکه از آن را به هم گره بزنید تا به صورت یک دسته نخ دربیاید.
فنجان یا شیشه را روی یک سطح مطمئن که برای چند روز تکان نخورد قرار دهید. زیر آن

روزنامه یا حوله بگذارید تا جایی کثیف نشود.

 

روش کار:
برای تهیه ی محلول آب و نمک، آب را در قابلمه بجوشانید.
حدود یک چهارم نمک را به آن اضافه کنید. (می توانید چند قطره رنگ خوراکی هم اضافه کنید.) مخلوط حاصل را با یک قاشق به هم بزنید تا خوب یک دست شود. ظاهر آب در حال جوش چه تغییری می کند؟
به تدریج نمک بیشتری به محلول اضافه کنید تا جایی که دیگر نمک در آب حل نشود. چه مقدار نمک داخل آب ریختید قبل از اینکه آب نمک بیشتری را حل نکند؟ محلولی که در حال حاضر دارید، یک محلول فوق اشباع است. ظاهر محلول را بررسی کنید. ممکن است یک لایه کریستال نمک روی سطح محلول تشکیل شود.
شعله ی زیر قابلمه را خاموش کنید و محلول را داخل یک فنجان بریزید.
با دقت، انتهای گره زده ی نخ ها را داخل محلول فرو کنید و نخ ها را طوری در فنجان قرار دهید که انتهای آزاد همه ی آنها به طور یکسان از لبه ی فنجان آویزان باشد. به نظر شما نخ ها قرار است چه کاری انجام دهند؟ آیا متوجه این موضوع شده اید که نخ ها محلول آب و نمک را به خود جذب می کنند؟
فنجان را در محلی قرار دهید که تکان نخورد.
منتظر بمانید و به طور مرتب کریستال های تشکیل شده را چک کنید. بعد از یک ساعت چه چیزی مشاهده می کنید؟ بعد از یک روز و دو روز چطور؟

 

آزمایش‌هاي تکمیلی:
زمانی که محلول نمک در فنجان به اندازه ی کافی تبخیر شد و سر گره خورده ی نخ ها از محلول بیرون ماند، می‌توانید مراحل بالا را تکرار کنید و مقداری محلول آب و نمک جدید را به فنجان اضافه کنید. بعد از یک و دو روز چه اتفاقی می افتد؟
آزمایش را تکرار کنید اما این بار از طول‌های مختلفی از نخ استفاده کنید و آنها را در  زوایای مختلف از لبه ی فنجان آویزان کنید. این تغییرات چه تأثیری روی نحوه‌ی تشکیل کریستال‌ها می گذارد؟ 

سعی کنید با استفاده از رنگ خوراکی، کریستال هایی با رنگ های مختلف درست کنید. اولین محلولی که داخل فنجان می ریزید را با یک رنگ درست کنید، سپس صبر کنید تا کریستال ها تشکیل شوند و محلول داخل فنجان تبخیر شود. محلول دومی که می خواهید داخل فنجان بریزید را با یک رنگ دیگر درست کنید. این محلول جدید را به همان فنجان اضافه کنید و به نخ ها دست نزنید. با تبخیر شدن محلول دوم کریستال های تشکیل شده روی نخ ها چه شکلی می شوند؟

مشاهدات و نتیجه گیری:
زمانی که نمک را به آب اضافه می کنید، کریستال های نمک حل می شوند و نمک به داخل محلول می رود. اما بیشترین مقدار نمکی که می تواند در حجم مشخصی آب حل شود محدود است. زمانی که بیشترین مقدار نمک ممکن در آب حل شود، حاصل یک محلول اشباع از نمک است.

 


نقطه ی اشباع وابسته به دماست و در دماهای مختلف مقدار آن متفاوت است. با افزایش دما، میزان بیشتری نمک می تواند در آب حل شود. وقتی که محلول آب و نمک را می جوشانید، دمای محلول بسیار بالا می رود و درنتیجه مقدار بیشتری نمک در آب حل می‌شود. اما زمانی که شعله ی زیر ظرف را خاموش می کنید و محلول شروع به سرد شدن می کند، مقدا نمک حل شده در آن از حالت عادی بیشتر است. پس حالا یک محلول فوق اشباع داریم. حالت فوق اشباع یک حالت ناپایدار است. درنتیجه مولکول‌های اضافی نمک شروع به کریستال شدن می کنند تا از محلول خارج شوند و به حالت جامد خود برگردند.

این اتفاق در محلی تحت عنوان محل هسته گذاری کریستالیزاسیون رخ می دهد، جاهایی مثل انتهای ریش ریش شده ی یک نخ. هم زدن یا تکان دادن محلول فوق اشباع یکی از عواملی است که باعث شروع فرآیند کریستالیزاسیون می شود.
در عرض چند روز، شما می توانید مشاهده کنید که کریستال نمک روی نخ ها تشکیل می شود و با گذشت زمان بیشتر، مقدار این کریستال ها افزایش می یابد. اگر با تبخیر شدن محلول و خارج شدن سر گره ی نخ ها از محلول، به طور مرتب محلول بیشتری به ظرف اضافه کنید، می توانید کریستال های بزرگتری درست کنید.

منابع مفيد:

 

کریستالوگرافی چیست؟

 

معرفي کتابهاي مرتبط با بلورشناسي

 


Crystal creations

بلور شناسی


انجمن بلورشناسي

و کاني شناسي در ايران

 

What are Crystals


Quick Crystal Cup

تاريخچه‌ي آزمايش‌هاي تهيه بلور

 

ساختار بلوري


فرايند تبلور


آزمايش تهيه بلور

خواص بلورها


محلول اشباع و فوق اشباع


 


 

مشاهده‌ی قبلی: اتش بازي کيهاني   مشاهده‌ی بعدی: چگونه تخم مرغ روی آب شناور می‌ماند؟


 

1393/7/20لينک مستقيم

فرستنده :
سوفیا HyperLink HyperLink 1395/5/17
مـتـن : عالی بود...مرسی خیلی کارآمد بود.
پاسـخ :سلام و ممنون بابت نظرت

فرستنده :
ناشناس HyperLink HyperLink 1395/5/17
مـتـن : سایت بسیار خوبی است وتمام تحقیق هایی که تا به حال سرچ کردم تو کمترین زمان دانلود شده
پاسـخ :سلام، موفق باشی

نظر شما پس از تاييد در سايت قرار داده خواهد شد
نام :
پست الکترونيکي :
صفحه شخصي :
نظر:
تاییدانصراف
 محتواي زنده مشاهده علمي

 فعاليت هاي علمي
 تماس با ما
 بازديدها
كاربران غيرعضو آنلاينكاربران غيرعضو آنلاين:  4237
 كاربران عضو آنلاين:  0
  کل كاربران آنلاين:  4237